ناتو برای بازگشایی تنگه هرمز ورود نظامی نخواهد کرد

گروه سیاست نامه‌نیوز: اخیرا نمایندگان مجلس طرحی را در دست دارند مبنی بر اینکه ایران در تنگه هرمز برای عبور کشتی‌ها عوارض دریافت کند. آنها می‌خواهند این موضوع را به صورت قانون در بیاورند. برخی این اقدام نمایندگان را کمک به تیم مذاکره‌کننده می‌دانند تا آنها در مذاکره دستشان باز باشد و برخی نیز اقدام نمایندگان را نوعی موازی‌کاری با مذاکره‌کنندگان ایرانی می‌دانند؛ از سوی دیگر می‌گویند در هر طرحی باید به قواعد و کنوانسیون‌های بین‌المللی توجه شود.

ابوالقاسم دلفی، تحلیلگر مسائل سیاست خارجی، درباره این موضوع به «نامه‌نیوز» گفت: «آنچه مجلس در حال انجام آن است، به نظر من، بیشتر در حد طرح بحث و ایجاد فضای گفت‌وگو است و هنوز تا تبدیل شدن به قانون فاصله دارد. یک برداشت این است که مجلس، به‌عنوان نهاد قانون‌گذاری کشور، قصد دارد با ایجاد فشار سیاسی، دست مذاکره‌کنندگان را در مذاکرات پُرتر کند تا آنها بتوانند از این اهرم در گفت‌وگوها استفاده کنند. این، خوش‌بینانه‌ترین تفسیر از عملکرد فعلی مجلس است. برداشت دیگر این است که برخی جریان‌های مخالف مذاکره در تلاش‌اند روند مذاکرات را با مشکل مواجه کنند. بر اساس این فرض، می‌توان گفت نیروهای سیاسی مخالف مذاکره در پشت طرح اخیر مجلس قرار دارند. بنابراین، درباره این طرح می‌توان دو فرضیه را مطرح کرد. در این میان، مخالفان مذاکره معتقدند که ایران باید تحت هر شرایطی از موقعیت تنگه هرمز برای کسب درآمد و تأمین منافع خود استفاده کند».

او ادامه داد: «طبیعتا تنگه هرمز در عرصه بین‌المللی از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است و قواعد و مقررات بین‌المللی بر آن حاکم است. از این رو، کشورها نمی‌توانند قوانینی وضع کنند که با قواعد بین‌المللی مرتبط با این آبراه و حقوق سایر کشورها در تعارض باشد. در شرایط کنونی، همه طرف‌ها باید بر توقف درگیری‌ها در جبهه‌های مختلف، اعم از ایران، لبنان و سایر نقاط منطقه، متمرکز شوند. همچنین آمریکا باید محاصره دریایی را پایان دهد تا فرصت مناسبی برای حل‌وفصل سایر اختلافات میان ایران و آمریکا فراهم شود. از سوی دیگر، اسرائیل با اصل مذاکره مخالف است و هرگونه توافق را در تعارض با اهداف خود می‌بیند. به همین دلیل نیز مشاهده می‌کنیم که در چنین شرایطی بار دیگر به لبنان حمله می‌کند تا روند مذاکرات میان ایران و آمریکا را با مشکل مواجه سازد. در این وضعیت، ما باید تلاش کنیم مذاکرات به بهترین شکل ممکن پیش برود و به نتیجه برسد.

در حال حاضر برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس مشغول اجماع‌سازی علیه ایران هستند. ما نباید اجازه دهیم ادامه بسته بودن تنگه هرمز به بحرانی جدید برای کشور تبدیل شود. ایران باید تنها تا زمانی از این ابزار استفاده کند که بتواند از آن امتیاز بگیرد اما اگر این وضعیت برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، ممکن است به یک تهدید جهانی علیه ایران تبدیل شود و زمینه شکل‌گیری فشارهای گسترده‌تر بین‌المللی را فراهم کند».

این تحلیلگر مسائل سیاست خارجی همچنین بیان کرد: «در شرایط فعلی که عملا میان ایران و آمریکا وضعیت جنگی برقرار است، آنچه در تنگه هرمز رخ می‌دهد از منظر بین‌المللی قابل توجیه است زیرا در شرایط جنگی نمی‌توان اجازه داد تجهیزات، امکانات یا محموله‌هایی از این مسیر عبور کنند که ممکن است علیه ایران مورد استفاده قرار گیرند. در چنین شرایطی، جامعه جهانی معمولا درک متفاوتی از محدودیت‌های اعمال‌شده در مسیرهای راهبردی دارد اما اگر پس از پایان جنگ نیز محدودیت‌هایی در تنگه هرمز اعمال شود، جهان با آن همراهی نخواهد کرد و آن را نخواهد پذیرفت. همچنین اگر ایران نتواند از طریق تنگه هرمز به اهداف مورد نظر خود دست یابد و در ادامه بخواهد از طریق نیروهای یمنی، تردد کشتی‌ها در باب‌المندب را محدود یا متوقف کند، در مسیری قرار خواهد گرفت که جامعه بین‌المللی علیه ایران متحد می‌شود. کشورهای جهان نمی‌پذیرند که آبراه‌های بین‌المللی، که از مهم‌ترین مسیرهای تجارت و حمل‌ونقل جهانی به شمار می‌روند، ناامن یا مسدود شوند؛ از این رو، حرکت به سمت ایجاد محدودیت در باب‌المندب تنها به تشدید بحران و پیچیده‌تر شدن شرایط منجر خواهد شد».

دلفی در پایان گفت: «اگر ایران و آمریکا نتوانند مسائل و اختلافات موجود را از طریق مذاکرات حل‌وفصل کنند، اگر شرایط جنگی در منطقه ادامه پیدا کند و محاصره دریایی نیز برداشته نشود، فشارهای وارد بر ایران بیش از پیش افزایش خواهد یافت. در شرایط کنونی، کشور با محدودیت‌هایی روبه‌رو شده و حتی در تأمین برخی نیازهای خود از مسیر تنگه هرمز نیز با مشکلاتی مواجه است؛ بنابراین، ادامه بسته بودن تنگه هرمز لزوماً منفعتی برای ایران به همراه نخواهد داشت و می‌تواند هزینه‌هایی را نیز متوجه کشور کند. وضعیت کنونی بسیار پیچیده و دشوار است. با این حال، بعید به نظر می‌رسد ناتو بخواهد برای بازگشایی تنگه هرمز وارد یک مداخله نظامی مستقیم شود. از سوی دیگر، بسته بودن تنگه هرمز تا حدی به نفع آمریکا نیز تمام شده است زیرا باعث افزایش صادرات نفت این کشور شده است؛ به همین دلیل، در حال حاضر اجماع لازم برای وادار کردن ناتو به مداخله نظامی با هدف بازگشایی تنگه هرمز وجود ندارد. پیش از این نیز آمریکا از برخی کشورهای اروپایی، به‌ویژه فرانسه و بریتانیا، درخواست همکاری کرده بود، اما آنها تمایلی به مشارکت در یک اقدام نظامی از خود نشان ندادند».