آمریکا اول یا اسرائیل اول؟
دونالد ترامپ با شعار «اول آمریکا» به قدرت رسید. معنای ساده این شعار آن بود که تصمیم‌های دولت آمریکا باید قبل از هر چیز در خدمت امنیت، اقتصاد و رفاه شهروندان آن کشور باشد. پایان‌دادن به جنگ‌های فرسایشی، کاهش هزینه‌های نظامی و خودداری از تحمیل هزینه‌های امنیتی دیگران بر دوش مالیات‌دهندگان، از وعده‌های اصلی این رویکرد بود.
رئیس مجلس در مصاحبه با الجزیره، دولت ترامپ را مقابل تناقض اصلی سیاست خارجی خود قرار داد. محمدباقر قالیباف معتقد است عملکرد دولت ترامپ در رویارویی با ایران، نه بر اساس اصل «اول آمریکا»، بلکه بر محور «اول اسرائیل» شکل گرفته است. قالیباف در گفت‌وگوی اخیر خود با شبکه الجزیره تاکید کرد آمریکایی‌ها در محاسبات راهبردی خود دچار خطایی بزرگ شدند.
آنان در شعار از «اول آمریکا» دم زدند، اما در عمل داده‌های تل‌آویو را پذیرفتند، طرح‌های آن را مبنای تصمیم ساختند و عملاً سیاست «اول اسرائیل» را پیاده کردند. به باور وی، فرجام این خطا چیزی جز گرفتار شدن واشنگتن در چالش‌های ژرف نظامی، اقتصادی و سیاسی نبوده است.
۱. یک موضع راهبردی و مستمر
این نخستین بار نیست که قالیباف از دوگانه «آمریکا اول یا اسرائیل اول» بهره می‌برد. او از آغاز بحران تلاش کرد افکار عمومی ایالات متحده را مستقیماً مخاطب قرار داده و هزینه‌های جنگ را به تصمیم دولت ترامپ برای حمایت بی‌دریغ از اسرائیل پیوند بزند.
قالیباف در فروردین ۱۴۰۵ با اشاره به فشارهای ناشی از گرانی سوخت بر خانواده‌های آمریکایی نوشت وقتی رهبران واشنگتن خواسته‌های دیگران را بر منافع شهروندان خود ترجیح می‌دهند، چنین پیامدهایی قطعی است و تاکید کرد این روند مصداق بارز «اول اسرائیل» است. در موضع‌گیری‌های دیگر نیز هشدار داده شد که استمرار جنگ، منافع آمریکا را قربانی توهمات نتانیاهو می‌کند و واشنگتن را در باتلاقی بی‌پایان گرفتار می‌سازد. بنابراین، گزاره «اول اسرائیل» یک واکنش آنی نیست، بلکه بازتاب‌دهنده خط اصلی روایت تهران از بحران است.
۲. بار سنگین هزینه‌ها بر دوش واشنگتن
اسرائیل خواهان تداوم فشار و جنگ با ایران است، اما بخش عمده‌ای از هزینه‌های سنگین این سیاست را آمریکا می‌پردازد. افزایش هزینه‌های نظامی، التهاب در بازار انرژی، اخلال در تجارت جهانی، فرسایش توان دفاعی، گسترش ناامنی منطقه‌ای و نارضایتی عمیق افکار عمومی آمریکا، تنها بخشی از پیامدهای این روند است. هم‌زمان، واشنگتن باید پاسخ‌گوی مسئولیت سیاسی اقداماتی باشد که محرک اصلی آن دولت نتانیاهو است.
در چنین شرایطی این پرسش بنیادین برای شهروندان آمریکایی مطرح می‌شود که چرا مالیات‌دهنده و سرباز آمریکایی باید هزینه سیاست‌هایی را بپردازند که هیچ دستاورد ملموسی برایشان ندارد؟ حتی چهره‌هایی چون جی‌دی ونس نیز به نارضایتی رای‌دهندگان از معیشت و نوع رابطه واشنگتن با اسرائیل اشاره کرده‌اند. قالیباف در پاسخ به او یادآور شد دولت آمریکا نمی‌تواند از بازگشت به «اول آمریکا» سخن بگوید، اما خود را برای جنگی دلخواه اسرائیل آماده کند.
۳. دفاع از امنیت یا نجات بقای سیاسی؟
در این میان باید میان امنیت واقعی اسرائیل و بقای سیاسی نتانیاهو مرز کشید. استمرار جنگ ابزاری برای نتانیاهو جهت به تعویق انداختن پاسخ‌گویی سیاسی و حفظ ائتلاف شکننده داخلی‌اش است. با این حال، هر تصمیمی که به بقای دولت او کمک کند الزاماً در خدمت منافع بلندمدت آمریکا نیست.
اگر نتانیاهو واشنگتن را به یک جنگ تازه امیدوار کند، بهای اصلی را آمریکا با بحران‌های داخلی و افت اعتبار بین‌المللی خواهد پرداخت. قالیباف در مصاحبه با الجزیره دقیقا روی همین نقطه دست گذاشت و اعلام کرد آمریکا بر سر یک دوراهی سرنوشت‌ساز قرار دارد: تبعیت از توصیه‌های اسرائیل یا بازگشت به مسیر دیپلماسی و تعهدات منطقه‌ای.
۴. یک قاب رسانه‌ای مؤثر و کارآمد
مزیت اصلی قاب تحلیلی «آمریکا اول یا اسرائیل اول» این است که بحث را از دفاع صرف ایران خارج کرده و توجه مخاطب را به منافع ملی آمریکا معطوف می‌سازد. این روایت میان شهروندان ایالات متحده و تصمیمات دولتشان تفکیک قائل می‌شود و مستقیماً با رای‌دهندگان آمریکایی و مخالفان جنگ سخن می‌گوید.
پاسخ کنونی واشنگتن به ابتکارات دیپلماتیک، آزمون سنجش اعتبار شعار «اول آمریکا» است. اگر واشنگتن دیپلماسی را برگزیند، شانس خروج از باتلاق را خواهد داشت؛ در غیر این صورت، آشکار خواهد شد که در ساختار سیاسی کنونی نیز منافع اسرائیل همچنان بر «اول آمریکا» سایه افکنده است.
دیدگاه تان را بنویسید