کد خبر: 626642
تاریخ انتشار :

سیاست خارجی بایدن در مورد ایران چه خواهد بود؟

روزنامه اعتماد: تکلیف توافق هسته‌ای ایران با 1+4 و ایالات متحده پس از انتقال قدرت در ایران مشخص خواهد شد. این گزاره‌ دیگر جنبه خبری ندارد، هیات مذاکره‌کننده هسته‌ای در ایران خود را برای تحویل مذاکرات آماده می‌کند و در آن‌سوی میدان تیم امریکایی برای دو سناریو نقشه راه تهیه می‌کند: 1.ادامه مذاکرات با تیم جدید مذاکره‌کننده در سایه دولت ابراهیم رییسی 2. پایان مذاکرات و آغاز دور جدیدی از تنش با تهران.

پایگاه خبری تحلیلی نامه نیوز (namehnews.com) :

تعلیق مذاکرات رسمی در وین به معنای پایان خبرسازی‌ها، گمانه‌زنی‌ها یا تلاش طرف‌های درگیر برای تاثیرگذاری بر فضای سیاسی و رسانه‌ای پیرامون رایزنی‌ها نیست. در تهران حسن روحانی که تا کمتر از یک ماه دیگر عنوان رییس‌جمهور پیشین را به خود اختصاص خواهد داد هرچند روز یک‌بار یادی از مذاکرات هسته‌ای می‌کند و یادآور می‌شود که اگر موانع داخلی نبود، مذاکرات هسته‌ای زودتر به نتیجه رسیده بود. البته این تنها روایتی نیست که از دلایل عدم به نتیجه رسیدن مذاکرات در چندماه اخیر به گوش می‌رسد و به عنوان نمونه بهزاد صابری، مدیر کل حقوقی وزارت خارجه و عضو تیم مذاکره‌کننده تعلل کابینه جو بایدن برای ورود به مذاکرات را یکی از چند عامل اصلی به نتیجه نرسیدن روند وین می‌داند. عباس عراقچی، معاون سیاسی وزیر خارجه نیز گلایه ایران از امریکایی‌ها را پنهان نمی‌کند و به عنوان نمونه عدم تبادل زندانیان میان دو کشور را نتیجه ایجاد ارتباط میان برجام و این پرونده از سوی دولت جو بایدن می‌داند. در آن‌سوی میدان هم رابرت مالی که به عنوان چهره مذاکره‌کننده تیم بایدن در رایزنی‌های وین شناخته شده همزمان که به شکست سیاست فشار حداکثری اعتراف می‌کند به سخنان رییس‌جمهور و وزیر خارجه ایران استناد کرده و می‌گوید که توپ توافق در زمین تهران بود اما تصمیم‌گیرندگان ترجیح دادند آن را به زمین دولت بعدی پاس بدهند. اینکه کدام روایت در ایران به واقعیت در میدان مذاکرات نزدیک است یا روایت واشنگتن تا چه اندازه قابل اتکا است به راحتی قابل تشخیص نیست و اکثر تحلیلگران ترجیح می‌دهند در تحلیل چرایی شکست در اعلام توافق پیش از تبادل قدرت در تهران سهمی به هرکدام از روایت‌های مطرح‌شده بدهند. 

تضمینی که ایران می‌خواهد و امریکا نه 

در شرایطی که پس از آغاز به کار دولت سیزدهم در ایران تصمیم نظام بازگشت به وین و ادامه روند مذاکرات باشد، احتمالا کار از نقطه اختلاف‌ها آغاز خواهد شد؛ نقطه‌اختلاف‌هایی که یا تهران یا واشنگتن برای حل آنها تن به تصمیم سخت نهایی ندادند. در میان مطالبه‌های نهایی ایران آنچه بیش از همه به گوش می‌رسد درخواست تضمین از ایالات متحده برای عدم تکرار سناریوی خروج امریکا از برجام است. در حالی که بهزاد صابری عضو هیات مذاکره‌کننده ایران اخیرا در سخنرانی در انجمن دیپلماسی ایران اعلام کرد که تهران برای برون‌رفت دو طرف از بن‌بست درباره تضمین امریکا به ایران فرمول‌هایی پیشنهاد داده است. روز گذشته روزنامه امریکایی وال‌استریت‌ژورنال ادعا کرد از مفاد یکی از این پیشنهادها اطلاع دارد. 

وال‌استریت‌ژرونال به نقل از یک مقام امریکایی نوشت: «جدیدترین خواسته ایران این است که ایالات متحده با‌ بندی موافقت کند که خروج امریکا از توافق را منوط به موافقت سازمان ملل می‌کند زیرا ایران می‌گوید که این اقدام با توجه به خروج امریکا از توافق در دولت ترامپ ضروری است. چنین ‌بندی مغایر قانون اساسی امریکاست و یک رییس‌جمهور نمی‌تواند مانع تغییر سیاست به دست کنگره یا یک رییس‌جمهور آینده شود، به خصوص وقتی که توافق هسته‌ای هرگز به سنا برای تصویب به عنوان معاهده ارایه نشده است.» به گزارش «اعتماد»، مقام‌های ایرانی درباره ادعای مطرح‌شده در وال‌استریت‌ژورنال اظهارنظری نکرده‌اند اما آنچه این رسانه به عنوان طرح ایران معرفی کرده مبنای میدانی ندارد. دونالد ترامپ رییس‌جمهور پیشین ایالات متحده در حالی به حضور امریکا در برجام پایان داد که برجام ضمیمه قطعنامه 2231 بود و این خروج به معنای نادیده گرفتن قطعنامه مصوب شورای امنیت سازمان ملل متحد بود. در چنین شرایطی هیچ تضمینی وجود ندارد که در صورت بازگشت دولت فعلی امریکا به برجام، دولت بعدی حتی در صورت عدم موافقت سازمان ملل از توافق خارج نشده و تحریم‌ها را مجددا علیه ایران اعمال نکند. یک منبع آگاه ایرانی با رد خبر وال استریت ژورنال به «اعتماد» می‌گوید: «چنین پیشنهادی از سوی تهران مطرح نشده است.» باربارا اسلاوین، کارشناس ارشد مسائل ایران و امریکا درباره درخواست ایران برای دریافت تضمین از ایالات متحده به «اعتماد» می‌گوید: «متاسفانه ایالات متحده نمی‌تواند چنین تضمینی به تهران بدهد چرا که برجام از سوی امریکا با صدور دستورات اجرایی از سوی رییس‌جمهور این کشور مانند اجرای توقف برخی تحریم‌ها علیه تهران منوط به تامین منافع ملی امریکا اجرا می‌شود. بهترین راه برای مطمئن شدن از بقای برجام در صورت احیا این است که رابطه میان ایران و ایالات متحده توسعه پیدا کند. گفت‌وگو برای عادی‌سازی رابطه میان تهران و واشنگتن و همچنین کاهش تنش در منطقه (غرب آسیا) می‌تواند محورهای این توسعه یا حداقل بهبود رابطه باشد. در صورت تحقق این مساله جانشین جو بایدن نمی‌تواند به راحتی از برجام خارج شود.»

تردید ایران در اراده امریکا 

جدا از مساله تضمینی که ایران از ایالات متحده خواسته به نظر می‌رسد که یکی از پرانتزهای باز باقیمانده در وین بحث دامنه تحریم‌هایی است که ایران خواهان رفع آنها است و دولت جو بایدن برخی از آنها را غیربرجامی می‌داند. در حالی که جناح مقابل حسن روحانی در ایران، دلیل اصلی قفل شدن مذاکرات در وین را زیاده‌خواهی امریکا در این بخش می‌دانند، رابرت مالی در مصاحبه‌ای که اخیرا داشته با رد این ادعا توپ را به زمین تهران انداخته و می‌گوید:  «رییس‌جمهور بایدن به ما دستور داد اگر ما می‌توانیم با ایرانی‌ها دیدار کنیم یا همان‌طورکه خود آنها خواسته بودند، به صورت غیرمستقیم دیدار داشته باشیم و ما به صورت خیلی شفاف گفته‌ایم که ما آماده بازگشت به توافق (برجام) هستیم اگر آنها آماده انجام این کار باشند. به عبارت دیگر اگر بخواهم صحبت کنم، ما آماده رفع تحریم‌ها هستیم اگر آنها آماده بازگشت به توافق و انجام تعهدات هسته‌ای خودشان و عمل به محدودیت‌هایی که در توافق سال ۲۰۱۶ به آن متعهد شدند، باشند. این موضوع کم و بیش روی میز (مذاکرات وین) بوده است، البته هیچ‌وقت یک توافق در این باره انجام نشد اما یک سلسله‌نظرات و ایده‌هایی وجود داشت که ما (در مذاکرات وین) آن را مطرح کرده‌ایم. شما تنها حرف من را ملاک قرار ندهید. از رییس‌جمهور ایران و وزیر خارجه ایران سوال کنید. هر دوی آنها چند بار و حتی همین هفته گذشته گفته‌اند که اگر ایران خواهان برداشته شدن تحریم‌ها است می‌توانست در ماه مارس، آوریل، مه، ژوئن و جولای به این موضوع برسد چرا که در تمام این دوره‌ها (شش دور مذاکرات در وین) ایده‌هایی وجود داشت که ایالات متحده آنها را درباره برداشتن همه تحریم‌هایی که رییس‌جمهور ترامپ در نقض توافق هسته‌ای اعمال کرد، ارایه داده بود البته در ازای برگشتن ایران به تعهدات برجامی خودش. چیزی که ایرانی‌ها می‌خواهند رفع تمامی تحریم‌هایی است که بعد از سال ۲۰۱۸ توسط دولت رییس‌جمهور ترامپ اعمال شد. این خواسته زیادی است. ما گفته‌ایم که آماده رفع تحریم‌هایی هستیم که برای بازگشت ما به برجام لازم است، اما همه تحریم‌هایی را که دولت ترامپ اعمال کرد رفع نخواهیم کرد.» رابرت مالی مانند سایر مقام‌های کابینه جو بایدن بر وجود اراده سیاسی طرف امریکایی برای بازگشت به برجام اصرار دارد اما این نکته که تیم بایدن همزمان با اذعان به شکست سیاست فشار حداکثری ترامپ علیه تهران حاضر به ترک اعتیاد امریکا به ابزار تحریم نیست، در تهران صدای مخالفان احیای برجام را بلندتر کرده است.  باربارا اسلاوین درباره اراده دولت جو بایدن برای بازگشت به برجام به «اعتماد» می‌گوید: «دولت بایدن متعهد به بازگشت به اجرای تعهدات هسته‌ای است اما در صورتی که ایران هم تعهدات خود را اجرایی کند، باید دید که آیا دولت ابراهیم رییسی فکر می‌کند بدون رفع تحریم، امکان ادامه وضع موجود برای ایران وجود دارد یا نه. در شرایطی که ایران به اجرای تعهداتش بازنگردد، اروپایی‌ها با ایالات متحده در اعمال تحریم علیه تهران همراه خواهند شد. اروپایی‌ها معتقدند که دولت بایدن برای بازگشت به برجام حسن نیت نشان داده است.»

 

دیدگاه تان را بنویسید

 

پیشنهاد ما