گزارش تحقیقی درباره انتخابات اسراییل؛
کابوس نتانیاهو ؛ نتایج نظرسنجی ها چه می گوید؟
روایت اعداد از نارضایتی رأی‌دهندگان، شکاف اولویت‌ها و موانع تغییر قدرت در سرزمین‌های اشغالی حکایت دارد.
مصطفی صادقی : ساکنان غیرقانونی سرزمین‌های اشغالی در آستانه انتخابات، بر سر پیامدهای جنگ نتانیاهو دوپاره‌اند؛ اما این شکاف، مرز ساده‌ای میان موافقان و مخالفان جنگ ندارد. برای بخشی از رأی‌دهندگان، مسئله اصلی پاسخ‌گویی به شکست امنیتی است؛ برای گروهی دیگر، هزینه زندگی، تبعیض در سربازی یا ناامنی در محل سکونت. نتانیاهو با مجموعه‌ای از نارضایتی‌ها روبه‌روست که پایگاه او را تحت فشار گذاشته است. اعداد نظرسنجی‌ها دقیقاً همین فاصله را نشان می‌دهند: خواست تغییر در جامعه گسترده است؛ اما توافق بر سر شکل تغییر هنوز نهایی نشده است.
۵۸ درصد خواهان نخست‌وزیری دیگر؛ مخالفت مشترک، انتخاب‌های متفاوت
در نظرسنجی شبکه ۱۲ منتشرشده در ۹ اکتبر، ۵۸ درصد پاسخ‌گویان نخست‌وزیری غیر از نتانیاهو را ترجیح داده‌اند؛ در مقابل ۳۴ درصد که ماندن او را می‌خواهند. فاصله ۲۴ واحد درصدی، تصویری از محدودیت حمایت شخصی نتانیاهو ارائه می‌کند، اما هنوز نمی‌گوید این اکثریت پشت کدام جایگزین قرار می‌گیرد.
پیمایش معاریو، پراکندگی این مخالفت را آشکار می‌کند:
▫️ آیزنکوت در برابر نتانیاهو: ۴۶ به ۴۰
▫️ بنت در برابر نتانیاهو: ۴۴ به ۴۲
▫️ نتانیاهو در برابر لیبرمن: ۴۴ به ۳۸
وقتی سؤال چندگزینه‌ای می‌شود، نتانیاهو با ۳۸ درصد در رتبه نخست قرار می‌گیرد؛ سهم آیزنکوت ۲۴ درصد و بنت ۱۴ درصد است.
این تفاوت، معنایی فراتر از رقابت اشخاص دارد: مخالفان نتانیاهو بر سر رفتن او اشتراک دارند، اما ترجیحات سیاسی و هویتی‌شان یکسان نیست.
۶۷ درصد از اصلاح‌نشدن شکست می‌گویند
در نظرسنجی شبکه ۱۲، ۶۷ درصد معتقدند دولت کاستی‌های منتهی به هفتم اکتبر را اصلاح نکرده است؛ فقط ۱۴ درصد می‌گویند اصلاح کرده. حتی میان رأی‌دهندگان بلوک نتانیاهو، منتقدان بیشترند: ۴۰ درصد از اصلاح‌نشدن کاستی‌ها می‌گویند، در برابر ۳۱ درصد که ارزیابی مثبت دارند.
بااین‌حال، در سؤال مربوط به تأثیر وقایع و افشاگری‌های هفتم اکتبر، ۷۰ درصد گفته‌اند همان‌گونه رأی خواهند داد که از ابتدا قصد داشته‌اند. ۵ درصد از تمایل به انتقال از بلوک نتانیاهو به بلوک تغییر و ۲ درصد از حرکت معکوس سخن گفته‌اند.
نظرسنجی های حاضر وزن هرکدام از انگیزه‌ها را تعیین نمی‌کند؛ اما فاصله میان «نارضایتی» و «تغییر رأی» را آشکار می‌سازد.
جنگ برای نتانیاهو هزینه سیاسی ایجاد کرده است.
هفتم اکتبر برای چه کسانی تعیین‌کننده است؟
داده‌های مؤسسه دموکراسی مستقر در سرزمین‌های اشغالی نشان می‌دهد ۶۸ درصد یهودیان و ۳۲ درصد شهروندان عرب، هفتم اکتبر را عاملی محوری در تصمیم انتخاباتی می‌دانند؛ فاصله‌ای ۳۶واحدی میان دو جمعیت.
درون جامعه یهودی نیز تفاوت جدی است. حدود سه‌چهارم یا بیشترِ سکولارها و سنتی‌ها، این واقعه را محوری می‌دانند؛ در میان حریدی‌ها، این سهم فقط حدود یک‌چهارم است. ۶۴ درصد حریدی‌ها آن را عامل محوری انتخاب خود نمی‌دانند.
بنابراین یک واقعه مشترک، در همه گروه‌ها وزن سیاسی یکسان ندارد. برای بخشی از جامعه، مسئله انتخابات پاسخ‌گویی درباره شکست امنیتی است؛ برای بخشی دیگر، مناسبات اجتماعی یا منافع جامعه‌ای که به آن تعلق دارند، جایگاه پررنگ‌تری پیدا می‌کند.
همچنین اهمیت هفتم اکتبر، جهت رأی را مشخص نمی‌کند. مخالفان آن را نشانه شکست رهبری نتانیاهو می‌دانند؛ حامیان می‌توانند با برجسته‌کردن مسئولیت نهادهای امنیتی و عملکرد ادعایی دولت در جنگ‌های بعدی، به نتیجه‌ای متفاوت برسند. خاطره جنگ، هم‌زمان موضوع اعتراض و دستاویز حفظ وضعیت شده است.
راست، میانه و چپ با یک مسئله رأی نمی‌دهند
پیمایش مؤسسه دموکراسی مستقر در سرزمین‌های اشغالی از پاسخ‌گویان خواسته دو عامل مهم در انتخاب حزب را مشخص کنند. نتایج، تفاوت دستور کار گروه‌ها را نشان می‌دهد:
▫️ راست‌گرایان یهودی: سیاست خارجی و امنیت برای ۴۷ درصد، اولویت اول یا دوم است.
▫️ میانه‌گرایان یهودی: اقتصاد و هزینه زندگی برای ۴۰٫۵ درصد، در میان دو اولویت نخست قرار دارد.
▫️ چپ‌گرایان یهودی: رابطه مذهب و دولت با ۳۹ درصد، اولویت برجسته است.
▫️ شهروندان عرب: مقابله با جرم در جامعه عرب با ۵۳٫۵ درصد و اقتصاد و هزینه زندگی با ۴۶ درصد، دو دغدغه برجسته‌اند.
در کل نمونه یهودی، امنیت با ۳۹ درصد و معیشت با ۳۸ درصد تقریباً هم‌وزن‌اند. اما در میانه سیاسی، امنیت فقط ۲۵ درصد است و پس از معیشت، سربازی و هویت رهبر حزب قرار می‌گیرد.
این تفاوت برای تحلیل کارزار نتانیاهو تعیین‌کننده است. تبلیغ عملیات نظامی ممکن است با اولویت بخش مهمی از راست هماهنگ باشد؛ اما لزوماً رأی‌دهنده میانه‌ای را که از هزینه زندگی یا تقسیم بار سربازی ناراضی است، قانع نمی‌کند.
در عین حال، این داده‌ها اجازه نمی‌دهد هر فرد راست‌گرا یا عرب را دارای رفتاری یکسان بدانیم. اعداد، گرایش‌های گروهی را نشان می‌دهند؛ نه تصمیم قطعی تک‌تک افراد.
سربازی؛ جنگ چگونه به اختلاف بر سر عدالت اجتماعی تبدیل می‌شود؟
برای ۲۷ درصد پاسخ‌گویان یهودی، موضع حزب درباره سربازی یکی از دو عامل اصلی انتخاب است. در میانه سیاسی، این سهم به ۳۴ درصد می‌رسد؛ یعنی حدود یک‌سوم.
اهمیت این عدد در ترکیب ائتلاف نتانیاهوست. او برای حفظ قدرت به احزاب حریدی وابسته است، درحالی‌که معافیت سربازی مردان حریدی، در شرایط ادامه جنگ، به موضوع اعتراض تبدیل شده است. اختلاف درباره توزیع مسئولیت و هزینه انسانی جنگ است.
رأی‌دهنده‌ای می‌تواند خواهان سیاست امنیتی سخت‌گیرانه باشد و هم‌زمان با معافیت گروهی دیگر مخالفت کند. چنین تعارضی، مرز ساده «راست و چپ» را بر هم می‌زند و امکان جابه‌جایی میان احزاب یا بلوک‌ها را فراهم می‌کند. بااین‌حال، داده‌های موجود مشخص نمی‌کند دقیقاً چند کرسی به‌دلیل همین مسئله جابه‌جا خواهد شد.
رشد اقتصادی، فشار معیشتی را پنهان نمی‌کند
گزارش الجزیره، رشد اقتصادی ۲٫۹درصدی در سال ۲۰۲۵ و پیش‌بینی رشد چهاردرصدی برای ۲۰۲۶ را در کنار فشار هزینه زندگی قرار می‌دهد. در همان گزارش، به نقل از «لابی ۹۹»، قیمت مواد غذایی از ابتدای ۲۰۲۴ تا میانه ۲۰۲۶ حدود هشت درصد افزایش یافته است.
این دو تصویر با یکدیگر تناقض ندارند. رشد بخش فناوری، ورود سرمایه و افزایش ارزش دارایی‌ها الزاماً به اندازه یکسان به همه خانوارها نمی‌رسد. همچنین برای سنجش فشار معیشتی، سطح قیمت‌ها، درآمد واقعی و کیفیت خدمات عمومی اهمیت دارد؛ نه فقط نرخ رشد اقتصاد.
در پیمایش اجتماعی، ۳۸ درصد یهودیان و ۴۶ درصد شهروندان عرب، اقتصاد و گرانی را در میان دو اولویت نخست خود قرار داده‌اند. اما از این ارقام نمی‌توان نتیجه گرفت همه این افراد به مخالفان نتانیاهو رأی می‌دهند. حلقه گمشده، اعتماد به توان اقتصادی احزاب جایگزین است.
هزینه‌های جنگ نیز بر این مناقشه سایه دارد. طبق گزارش الجزیره، برآورد بانک مرکزی در ماه مارس از هزینه جنگ تا آن مقطع حدود ۳۵۰ میلیارد شکل بوده؛ بدون احتساب هزینه جنگ تازه‌آغازشده با ایران.
شهروندان عرب؛ وزن انتخاباتی بالا، امکان ائتلافی محدود
احزاب عرب در چهار پیمایش بررسی‌شده ۱۲ تا ۱۵ کرسی دارند؛ حدود یک‌دهم تا یک‌هشتم کنست. اما این وزن پارلمانی، به همان نسبت به امکان حضور در دولت تبدیل نمی‌شود.
در معاریو، ۵۹ درصد پاسخ‌گویان با پیوستن یک حزب عرب به دولت مخالف‌اند و ۳۶ درصد موافق. در مقابل، ۵۳ درصد از حضور یک حزب حریدی در دولت حمایت می‌کنند و ۴۱ درصد مخالف‌اند.
این تفاوت، یکی از مرزهای اجتماعیِ ائتلاف‌سازی را نشان می‌دهد: پذیرش شرکای سیاسی فقط تابع تعداد کرسی نیست؛ هویت جمعی آنها نیز اهمیت دارد.
از همین رو، حمایت ۵۰درصدی از مخالفان نتانیاهو در گزارش شبکه ۱۲ را نباید اکثریت آماده حکومت دانست. این دسته، احزاب عرب را هم شامل می‌شود؛ احزابی که بسیاری از رهبران مخالف نتانیاهو همکاری حکومتی با آنها را رد کرده‌اند.
مخالفان مشتاق‌ترند
در پیمایش معاریو، ۸۶ درصد حامیان مخالفان و ۸۱ درصد حامیان ائتلاف گفته‌اند قطعاً رأی می‌دهند. این فاصله پنج‌واحدی، نشانه انگیزه بیشتر برای مشارکت در اردوگاه مخالف است؛ نه پنج واحد رأی اضافه.
هم‌زمان، شبکه ۱۲ سهم مرددها درباره انتخاب حزب را ۱۱ درصد گزارش کرده، اما فقط حدود ۵٫۴ درصد میان بلوک‌ها مرددند یا انتخاب روشنی ندارند. بخشی از رقابت پایانی، درون هر اردوگاه جریان دارد و ممکن است صرفاً سهم احزاب هم‌پیمان را تغییر دهد.
عبور احزاب کوچک از نصاب ۳٫۲۵درصدی نیز حساس است. حزب عوفر وینتر در شبکه ۱۳ پنج کرسی می‌گیرد، اما در کان و شبکه ۱۲ زیر حدنصاب می‌ماند. بنابراین تغییر محدود در برآورد آرا می‌تواند اثر بزرگ‌تری بر کرسی‌ها بگذارد.
نارضایتی اجتماعی تا کجای قدرت پیش می‌رود؟
در چهار پیمایش، بلوک نتانیاهو ۴۹ تا ۵۵ کرسی و مخالفان صهیونیست او ۵۰ تا ۵۴ کرسی دارند؛ هیچ‌کدام به ۶۱ نمی‌رسند. این اعداد از آسیب‌پذیری موقعیت نتانیاهو حکایت می‌کنند، اما کناررفتن او را تضمین نمی‌کنند.
سه سال جنگ، مسئولیت شکست امنیتی، فشار معیشت و اختلاف بر سر سربازی، موضوعات اصلی اعتراض به کارنامه نتانیاهو را ساخته‌اند. بااین‌حال، این اعتراض‌ها از گروه‌هایی با اولویت‌ها و خطوط قرمز متفاوت می‌آیند. حتی مخالفت با شخص او، الزاماً به معنی مخالفت با جنگ یا حمایت از حقوق فلسطینیان نیست؛ گزارش آسوشیتدپرس نشان می‌دهد وضعیت غزه در حاشیه کارزار قرار دارد.
مسئله اصلی انتخابات همین است: آیا نارضایتی‌های پراکنده به توافقی برای تغییر دولت تبدیل می‌شوند؟ بلوک نتانیاهو در نظرسنجی‌های بررسی‌شده اکثریت ندارد. زمان رفتن این جنایتکار بزرگ تاریخ گویا در حال فرا رسیدن است.
دیدگاه تان را بنویسید