گزارش ویژه نامه نیوز ؛
نتانیاهو در برزخ؛ آنالیز آماری وضعیت سیاسی پس از انتخابات
مسئله اصلی بعد از انتخابات نه فقط میزان رأی نتانیاهو، بلکه توان مخالفان برای ساختن یک ائتلاف ۶۱نفره است.
مصطفی صادقی : انتخابات ۲۷ اکتبر یک واقعیت را درباره صحنه سیاسی رژیم صهیونیستی روشن کرد: ائتلاف بنیامین نتانیاهو دیگر اکثریت ندارد، اما مخالفان او نیز هنوز نتوانسته‌اند اکثریتی عملی برای تشکیل دولت جایگزین بسازند.
لیکود با وجود باقی ماندن به‌عنوان بزرگ‌ترین حزب کنست، دیگر نمی‌تواند با همان ترکیب سنتی گذشته دولت تشکیل دهد. نتانیاهو در مقام نخست‌وزیر موقت مانده و رقبا نیز هنوز راهی برای تبدیل برتری عددی خود به دولت پیدا نکرده‌اند.
در نتیجه، مسئله اصلی بعد از انتخابات نه فقط میزان رأی نتانیاهو، بلکه توان مخالفان برای ساختن یک ائتلاف ۶۱نفره است.
۵۳ کرسی؛ اکثریت از دست رفته
بلوک نتانیاهو در کنست جدید ۵۳ کرسی از ۱۲۰ کرسی دارد؛ یعنی هشت کرسی کمتر از عدد ۶۱ که برای تشکیل دولت لازم است.
لیکود با ۲۷ کرسی همچنان حزب اول کنست است، اما نسبت به انتخابات ۲۰۲۲ پنج کرسی از دست داده است.
شرکای سنتی لیکود نیز در مجموع ۲۶ کرسی دارند:
- یهودیت متحد توراتی: ۷ کرسی
- قدرت یهود: ۷ کرسی
- شاس: ۶ کرسی
- صهیونیسم مذهبی: ۶ کرسی
بنابراین مسئله اصلی این نیست که لیکود از صحنه حذف شده؛ مسئله این است که مدل ائتلافی‌ای که سال‌ها نتانیاهو را در قدرت نگه داشت، دیگر اکثریت ندارد.
حتی همین بلوک ۵۳نفره نیز کاملاً یکپارچه نیست.
«یهودیت متحد توراتی» که هفت کرسی دارد و سال‌ها از متحدان اصلی نتانیاهو بوده، این بار حاضر نشده او را برای تشکیل دولت معرفی کند.
آیزنکوت نیز با استناد به همین موضوع گفته است که حمایت واقعی نتانیاهو را باید **۴۶ نماینده** در نظر گرفت.
۶۷ کرسی؛ اکثریتی که هنوز دولت نشده است
در سمت مقابل، چهار حزب یهودی مخالف نتانیاهو ۴۸ کرسی گرفته‌اند و دو حزب عربی نیز مجموعاً ۱۹ کرسی در اختیار دارند.
در نتیجه، روی کاغذ ۶۷ نماینده مخالف ادامه نخست‌وزیری نتانیاهو هستند؛ یعنی شش کرسی بیشتر از اکثریت لازم.اما مسئله دقیقاً همین‌جاست.
گادی آیزنکوت، نفتالی بنت و آویگدور لیبرمن در جریان رقابت‌های انتخاباتی اعلام کرده‌اند که حاضر نیستند دولتی تشکیل دهند که برای بقای خود به احزاب عربی متکی باشد. بنابراین مسئله کمبود عدد نیست؛ مسئله این است که این ۶۷ کرسی هنوز حاضر نشده‌اند در قالب یک ائتلاف ۶۱نفره کنار هم قرار بگیرند.
به بیان دیگر، vیاضیات علیه نتانیاهوست اما سیاست هنوز به سود او کار می‌کند.
مشارکت ۷۷.۹ درصدی؛ انتخابات یک جامعه بسیج‌شده
انتخابات اخیر با مشارکت **۷۷.۹ درصدی برگزار شد؛ بالاترین میزان مشارکت از سال ۱۹۹۹.
پیش از رأی‌گیری نیز چهار نفر از هر پنج نفر این انتخابات را «بسیار مهم» یا «مهم‌ترین انتخابات تاریخ» توصیف کرده بودند. این ارقام نشان می‌دهد نتیجه انتخابات محصول مشارکت پایین یا بی‌تفاوتی عمومی نبود.
تقریباً همه شکاف‌های اصلی جامعه وارد صندوق رأی شدند: مذهبی‌ها در برابر سکولارها، یهودیان در برابر عرب‌ها، مرکز در برابر پیرامون و موافقان در برابر مخالفان معافیت حریدی‌ها از خدمت سربازی. به همین دلیل، انتخابات ۲۰۲۶ را می‌توان بیش از یک رقابت حزبی، نوعی همه‌پرسی درباره شخص نتانیاهو و ساختار سیاسی شکل‌گرفته پیرامون او دانست.
تحلیل MENAF نیز انتخابات اخیر را ادامه همان الگویی می‌داند که در پنج انتخابات فاصله ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲ دیده شد؛ رقابتی که در آن شخص نتانیاهو به یکی از محورهای اصلی رأی تبدیل شده بود. با این تفاوت که این بار شکاف‌هایی مثل سربازی حریدی‌ها، نقش دستگاه قضایی، مسئولیت‌های مربوط به ۷ اکتبر و جایگاه خارجی رژیم صهیونیستی نیز به آن اضافه شده است.
حدود ۸۰ درصد؛ نقش تازه رأی عربی
یکی از مهم‌ترین اتفاق‌های اجتماعی انتخابات، افزایش چشمگیر مشارکت در مناطق عرب‌نشین بود. مشارکت عرب‌ها به حدود ۸۰ درصد رسید؛ در حالی که در انتخابات ۲۰۲۲ کمی بیش از نیمی از واجدان شرایط عرب پای صندوق آمده بودند. در ام‌الفحم، این تغییر حتی چشمگیرتر بود: میزان مشارکت از ۳۸.۳ درصد به ۷۵.۷ درصد افزایش یافت.
نتیجه این بسیج انتخاباتی، رسیدن دو فهرست عربی به ۱۹ کرسی بود. همین ۱۹ کرسی حالا یکی از مهم‌ترین متغیرهای تشکیل دولت است. بلوک آیزنکوت بدون آنها ۴۸ کرسی دارد و با آنها به ۶۷ کرسی می‌رسد. در نتیجه، جامعه عربی که در دوره‌هایی در حاشیه معادلات تشکیل دولت قرار داشت، این بار به یکی از مهم‌ترین بازیگران توازن قدرت تبدیل شده است. همزمان، نتانیاهو پس از انتخابات ادعاهایی درباره تقلب، دخالت خارجی و رأی احزاب عربی مطرح کرده است؛ اما کمیته مرکزی انتخابات نتایج را تأیید و اعلام کرده بی‌نظمی‌ای که نتیجه انتخابات را مخدوش کند، مشاهده نشده است.
۶۱ درصد؛ پایگاه اجتماعی اپوزیسیون چه می‌خواهد؟
یک نظرسنجی دانشگاه عبری تصویر دیگری از بن‌بست فعلی ارائه می‌دهد. در میان رأی‌دهندگان «بلوک تغییر»، ۶۱ درصد گفته‌اند با حضور حزب عربی رعام در دولت موافق‌اند.
در مقابل: ۲۰ درصد انتخابات مجدد را ترجیح داده‌اند.
- ۱۲ درصد از دولت چرخشی با نتانیاهو حمایت کرده‌اند.
این داده نشان می‌دهد بخشی از رأی‌دهندگان مخالف نتانیاهو آمادگی بیشتری برای همکاری با یک حزب عربی دارند، اما رهبران سیاسی همان اردوگاه هنوز به این نقطه نرسیده‌اند. بنابراین یکی از شکاف‌های مهم امروز، نه فقط میان راست و چپ، بلکه میان محدودیت‌های رهبران سیاسی و ترجیح بخشی از رأی‌دهندگان آنها شکل گرفته است.
فرمول دیگر: ۴۸+۷+۶
احزاب عربی تنها مسیر آیزنکوت برای رسیدن به اکثریت نیستند. یک ترکیب دیگر نیز روی کاغذ وجود دارد:
۴۸ کرسی اپوزیسیون + ۷ کرسی یهودیت متحد توراتی + ۶ کرسی شاس = ۶۱ کرسی
اما این فرمول با یک مانع جدی روبه‌روست. مهم‌ترین خواسته احزاب حریدی، حفظ معافیت طلاب مدارس دینی از خدمت سربازی است؛ در حالی که بخش مهمی از مخالفان نتانیاهو وعده داده‌اند این وضعیت را تغییر دهند. بعد از سال‌ها جنگ و بسیج گسترده نیروهای ذخیره، مسئله خدمت سربازی دیگر فقط یک اختلاف حقوقی یا حزبی نیست. بحث بر سر این است که چه بخش‌هایی از جامعه باید هزینه نیروی انسانی جنگ را بپردازند.نتانیاهو سال‌ها توانسته بود جریان ملی‌گرای راست و احزاب حریدی را در یک اردوگاه نگه دارد، اما همین موضوع حالا به یکی از نقاط آسیب‌پذیر این ائتلاف تبدیل شده است.
۴ درصد؛ امید نتانیاهو به انتخابات دوباره
از دست دادن اکثریت در ظاهر باید انتخابات مجدد را برای نتانیاهو پرریسک کند؛ اما یک عدد دیگر تصویر را پیچیده‌تر می‌کند. برخی تحلیلگران نزدیک به لیکود برآورد کرده‌اند حدود ۴ درصد آرای جناح راست به احزابی رسیده که نتوانسته‌اند حد نصاب ۳.۲۵ درصدی ورود به کنست را رد کنند.
در نتیجه، بخشی از آرای راست عملاً در تقسیم کرسی‌ها بی‌اثر شده است. اگر این آرا در انتخابات بعدی میان فهرست‌های بزرگ‌تر راست تجمیع شود، نتانیاهو می‌تواند امیدوار باشد بخشی از فاصله هشت کرسی تا اکثریت را جبران کند. از این زاویه، انتخابات مجدد فقط تهدیدی برای او نیست؛ می‌تواند یکی از مسیرهای بازگشت به اکثریت باشد.
پنج انتخابات در کمتر از چهار سال
سابقه سیاسی رژیم صهیونیستی نیز نشان می‌دهد که بن‌بست الزاماً به معنای پایان کار نتانیاهو نیست.
میان سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲، پنج انتخابات در کمتر از چهار سال برگزار شد. نتانیاهو در بخش‌هایی از این دوره بدون برخورداری از یک دولت پایدار، همچنان به‌عنوان نخست‌وزیر موقت در قدرت باقی ماند. او زمانی کنار رفت که مخالفانش حاضر شدند ائتلافی بسیار ناهمگون، از راست‌گرایان تا یک حزب عربی، تشکیل دهند؛ دولتی که دقیقاً ۶۱ کرسی داشت و حدود یک سال بیشتر دوام نیاورد.
این سابقه، بخش مهمی از منطق امروز نتانیاهو را توضیح می‌دهد: برای ماندن الزاماً لازم نیست خودش ۶۱ کرسی داشته باشد؛ کافی است مخالفانش نتوانند ۶۱ کرسی را کنار هم قرار دهند.
آمریکا؛ فشار تازه بر معادله داخلی
نتیجه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا نیز وارد جدال سیاسی داخلی رژیم صهیونیستی شده است.
دموکرات‌ها کنترل هر دو مجلس کنگره را به دست گرفته‌اند و مخالفان نتانیاهو این نتیجه را به رابطه نزدیک او با ترامپ و جمهوری‌خواهان پیوند زده‌اند. استدلال آنها این است که نتانیاهو رابطه با واشنگتن را بیش از حد به یک حزب و یک جریان سیاسی وابسته کرده و بخشی از حمایت سنتی دوحزبی آمریکا از رژیم صهیونیستی را فرسوده است. برای جامعه‌ای که رابطه با آمریکا یکی از ارکان امنیت خود را می‌داند، این بحث فقط موضوع سیاست خارجی نیست و می‌تواند مستقیماً وارد رقابت داخلی شود. آیزنکوت و دیگر مخالفان نتانیاهو نیز بر همین اساس وعده بازسازی رابطه دوحزبی با واشنگتن را مطرح کرده‌اند.
همه‌چیز در عدد ۶۱ خلاصه می‌شود
در نهایت، سه عدد وضعیت فعلی را بهتر از هر چیز دیگری توضیح می‌دهند:
۵۳ کرسی برای بلوک نتانیاهو.
۶۷ کرسی بالقوه در اردوگاه مخالفان او.
و ۶۱ کرسی برای تشکیل دولت.
نتانیاهو ۶۱ کرسی ندارد؛ اما مخالفانش هم هنوز نتوانسته‌اند ۶۱ کرسی از مجموع ۶۷ کرسی بالقوه خود را در یک ائتلاف پایدار کنار هم قرار دهند.
بنابراین انتخابات ۲۷ اکتبر فرمول سابق قدرت نتانیاهو را از بین برده، اما هنوز فرمول جایگزینی برای آن نساخته است.
تا زمانی که این معادله تغییر نکند، نتانیاهو می‌تواند در مقام نخست‌وزیر موقت باقی بماند؛ هرچند تحولات تازه در ائتلاف‌ها، تصمیم احزاب حریدی و نوع مواجهه اپوزیسیون با احزاب عربی می‌تواند این وضعیت را تغییر دهد.
برای سایت دوم، تیتر جایگزین هم می‌تواند این باشد: «۵۳ در برابر ۶۷؛ چرا نتانیاهو با وجود شکست ائتلاف هنوز نخست‌وزیر است؟» که هم عددی‌تر است، هم نسبت به تیتر «فردا» فاصله بیشتری دارد.
دیدگاه تان را بنویسید