اقدامات نتانیاهو برای شکست تفاهم‌نامه اسلام‌آباد
اقدامات نخست‌وزیر اسرائیل برای برهم‌زدن توافق اسلام‌آباد محدود به مخالفت‌های دیپلماتیک نبود. نتانیاهو و کابینه‌اش راهبردی چندلایه را برای تغییر مفاد توافق، استمرار درگیری‌ها و مهار تحرکات دیپلماتیک دولت ایالات متحده به کار گرفتند. این رویکرد تحلیلی نشان می‌دهد که چگونه تل‌آویو با ابزارهای مختلف مانع از تثبیت ترتیبات امنیتی جدید شد.
۱. تلاش برای تحمیل اهداف حداکثری به متن توافق
پیش از نهایی‌شدن توافق، نتانیاهو در تماس‌های مستقیم با دونالد ترامپ خواستار گنجاندن چهار مطالبه امنیتی سخت‌گیرانه شد. این موارد شامل خروج کامل مواد غنی‌شده، برچیدن زیرساخت‌های هسته‌ای، محدودسازی توان موشکی و توقف حمایت ایران از متحدان منطقه‌ای بود.
دفتر نخست‌وزیری اسرائیل در یازدهم ژوئن مدعی شد که رئیس‌جمهور آمریکا درباره این مطالبات تضمین داده است. این در حالی بود که محور اصلی مذاکرات اسلام‌آباد بر توقف منازعات و تثبیت آتش‌بس متمرکز بود و این رویکرد، تلاش تل‌آویو برای تغییر ماهیت توافق را آشکار می‌کرد.
۲. اعمال فشار مستقیم بر واشنگتن پیش از امضا
گزارش‌های اطلاعاتی نشان می‌دهند گفت‌وگوی بیستم مه میان ترامپ و نتانیاهو پرتنش بوده است. نخست‌وزیر اسرائیل نگران بود که توافق بدون تحقق اهداف امنیتی این کشور اجرایی شود.
در روزهای منتهی به امضای سند، ترامپ بارها از اسرائیل خواست حملات به لبنان و ایران را متوقف کند. گزارش‌ها حاکی از آن است که واشنگتن مانع از اجرای یک عملیات نظامی بزرگ از سوی تل‌آویو شد تا فضای دیپلماتیک حفظ شود.
۳. سلب مسئولیت حقوقی و سیاسی از توافق
نتانیاهو مکرراً تأکید کرد اسرائیل طرف امضاکننده توافق اسلام‌آباد نیست و خود را ملزم به اجرای آن نمی‌داند. این موضع‌گیری تعهدات مندرج در توافق را از همان ابتدا با چالش جدی مواجه ساخت.
با این اقدام، تل‌آویو پیام داد که حتی در صورت تعهد واشنگتن به آتش‌بس، ارتش اسرائیل آزادی عمل خود را حفظ می‌کند. این سیاست عملاً ضمانت اجرایی مهم‌ترین بندهای سند را از بین برد.
۴. استمرار اشغالگری در جنوب لبنان
یکی از نشانه‌های عینی کارشکنی اسرائیل، خودداری از عقب‌نشینی از منطقه امنیتی در جنوب لبنان بود. نتانیاهو در هجدهم ژوئن اعلام کرد ارتش تا هر زمان که نیازهای امنیتی اقتضا کند در این مناطق باقی می‌ماند.
این تصمیم مغایرت آشکاری با مفاد توافق داشت که بر حاکمیت لبنان و پایان عملیات نظامی در همه جبهه‌ها تأکید می‌کرد. استمرار حضور نظامی، بستر مناسبی برای نقض مکرر آتش‌بس فراهم کرد.
۵. تداوم عملیات نظامی و تعویق مذاکرات
نظامیان اسرائیلی بلافاصله پس از امضای توافق، حملات خود را در لبنان ادامه دادند. ثبت ده‌ها مورد نقض آتش‌بس در روزهای هجدهم تا بیست‌وسوم ژوئن، بحران جدی در اجرای توافق ایجاد کرد.
این تنش‌ها باعث شد نشست سوئیس برای آغاز روند اجرایی توافق به تعویق بیفتد. در نتیجه، اسرائیل توانست میان امضای سند و اجرای آن فاصله ایجاد کند و روند دیپلماسی را متوقف سازد.
۶. استفاده از وزرای تندرو برای تخریب توافق
ایتامار بن‌گویر و بزالل اسموتریچ نقش کلیدی در هجمه سیاسی علیه توافق ایفا کردند. بن‌گویر آن را فاقد اعتبار دانست و اسموتریچ خواهان تداوم کارزار فشار بر تهران شد. حضور این افراد در کابینه و هماهنگی مواضع آن‌ها با اقدامات میدانی ارتش، فشار سنگینی علیه روند صلح ایجاد کرد. این تقسیم کار سیاسی به تل‌آویو اجازه داد از دو مسیر رسمی و افراطی اهداف خود را دنبال کند.
۷. حفظ دائمی گزینه تهدید نظامی
حفظ رویکرد تهاجمی و اصرار بر عدم محدودیت در اقدام علیه ایران، منطق توافق را تغییر داد. هدف تل‌آویو تبدیل یک توافق پایدار به وقفه‌ای موقت برای بازسازی توان نظامی بود.
نهادهای اطلاعاتی آمریکا نیز هشدار داده بودند که این رویکرد تلاش‌های صلح‌جویانه واشنگتن را تضعیف خواهد کرد. پافشاری بر گزینه نظامی، فضای بی‌اعتمادی را عمیق‌تر ساخت.
۸. عملیات نفوذ رسانه‌ای در پایگاه سیاسی ترامپ
بخش غیرنظامی این راهبرد شامل تلاش برای تغییر افکار عمومی هواداران جریان موسوم به «ماگا» در آمریکا بود. گزارش‌ها نشان داد نهادهای مرتبط با اسرائیل قراردادهای کلانی برای هدایت جریان‌های رسانه‌ای منعقد کرده بودند. هدف این شبکه، تولید محتوا و اعمال فشار بر چهره‌های کلیدی دولت آمریکا بود تا توافق با چالش مواجه شود.
9. فشار برای بازگشت تحریم و محاصره اقتصادی
پس از فروپاشی توافق، نتانیاهو بازگشت به سیاست فشار حداکثری را مطالبه کرد. تشدید محاصره اقتصادی و مهار درآمدهای نفتی ایران در دستور کار مشترک تل‌آویو و متحدانش قرار گرفت.
این رویکرد نشان داد هدف نهایی، بازگرداندن شرایط به نقطه صفر و احیای سیاست مهار همه‌جانبه است.
۱0. تلاش مستمر برای احیای گزینه جنگ
تلاش‌های دیپلماتیک و اطلاعاتی نتانیاهو با هدف بازگرداندن آمریکا به چرخه منازعه دنبال شد. بقای راهبرد اسرائیل در گروی تداوم درگیری‌های منطقه‌ای تعریف می‌شد. شکست توافق اسلام‌آباد نشان داد بازیگران رادیکال تا چه اندازه می‌توانند ابتکارات دیپلماتیک را با شکست مواجه کنند.
نتانیاهو فقط مخالف توافق اسلام‌آباد نبود؛ او برای شکست آن، از فشار بر ترامپ و ادامه جنگ در لبنان تا عملیات رسانه‌ای در آمریکا و تلاش برای بازگرداندن محاصره استفاده کرد. اگر این سند به ضرر تهران بود، چرا نخست‌وزیر اسرائیل برای نابودی آن به چنین عملیات هزینه‌بری نیاز داشت؟
دیدگاه تان را بنویسید